Licht heeft grote invloed op hoe mensen zich gedurende de dag voelen en functioneren. Zeker voor mensen met dementie speelt verlichting een belangrijke rol. Een goed afgestemde lichtomgeving kan helpen om het dag-nachtritme te ondersteunen, zodat bewoners meer rust en een betere levenskwaliteit ervaren.
In het kader van 5 jaar Future Lighting blikken we terug op een onderwerp dattijdens een eerdere editie veel aandacht trok: de invloed van licht op ouderen met dementie in woonzorgcentra.
Daglicht ondersteunt het biologische ritme
Daglicht is cruciaal voor het slaap-waakritme van mensen. Voldoende blootstelling aan natuurlijk daglicht ondersteunt de aanmaak van melatonine en helpt het lichaam om een gezond biologisch ritme aan te houden.
Bij mensen met dementie is dat ritme vaak verstoord. Beschadigingen in de hersenen zorgen ervoor dat de slaap-waakcyclus minder goed gereguleerd wordt. Licht is daarbij geen medicijn, maar het kan helpen om het verschil tussen ochtend, middag, avond en nacht duidelijker te maken. Overdag veel licht en ’s nachts een donkere slaapomgeving kunnen daarin ondersteunend werken.
Het effect van kunstlicht en lichthinder
De invloed van licht gaat verder dan alleen de zorg voor mensen met dementie. Ook in onderzoek naar risicofactoren voor cognitieve achteruitgang krijgt lichthinder steeds meer aandacht. Blootstelling aan kunstmatig licht in de nacht kan het natuurlijke ritme verstoren en de melatonineproductie beïnvloeden.
Er zijn steeds meer aanwijzingen dat lichthinder samenhangt met cognitieve problemen en een verhoogd risico op dementie. Voor zorginstellingen is het belangrijk om bewust om te gaan met verlichting. Het beperken van lichthinder en het slim inzetten van licht overdag kunnen bijdragen aan een gezondere en comfortabelere leefomgeving voor ouderen.
Praktische toepassingen in zorgomgevingen
In zorginstellingen wordt steeds vaker gewerkt met biodynamische verlichting die aansluit op het natuurlijke verloop van de dag. Zulke toepassingen kunnen bewoners helpen om rustiger te slapen en overdag actiever te zijn. Ook zijn er aanwijzingen dat een goed lichtontwerp dagelijkse handelingen en algemeen functioneren positief kan ondersteunen.
Een opvallend resultaat uit een Nederlandse studie was dat bewoners door betere verlichting 53% minder functionele beperkingen per jaar vertoonden. Dat betekent concreet dat zij minder ondersteuning nodig hadden bij dagelijkse handelingen zoals wassen, aankleden of tanden poetsen.
Voor lichtprofessionals, architecten en zorgorganisaties ligt hier een belangrijke uitdaging: hoe ontwerp je een omgeving die niet alleen functioneel verlicht is, maar ook het welzijn van bewoners ondersteunt?
5 jaar Future Lighting
Dit onderwerp kwam eerder al aan bod tijdens Future Lighting 2023, in de sessie van Roel Daneels over het effect van integratieve verlichting op ouderen met dementie in woonzorgcentra.
Bekijk de sessie hier: Future Lighting 2023 – Roel Daneels.
Bron: Dementie, Alzheimer Nederland, Scientias, Future Lighting 2023